Hypothese

Een hypothese is een theoretische veronderstelling.

Terug naar woordenlijst

In het logisch positivisme (en de stromingen die daaruit zijn ontstaan) beweert men dat men met behulp van onderzoek hypothesen kan bevestigen of weerleggen. Een klinische analyse  toont aan dat dit onmogelijk is (zie Kennisverwerving in de Empirische Wetenschappen), maar goed het is momenteel wel de leidende filosofische stroming in de wetenschap.

Het principe is eenvoudig. Men neme een theorie (wat dat precies is, is ook al niet erg duidelijk, maar is eventueel te omschrijven als ‘een idee hoe de werkelijkheid in elkaar steekt’) en uit deze theorie leidt men een uitspraak af. Die uitspraak noemt men een hypothese. Vervolgens gaat men door middel van (toetsend) onderzoek na of die hypothese klopt. Indien de onderzoeker de conclusie trekt dat de hypothese klopt, dan spreekt men van verificatie en van een bevestiging (of een versteviging) van de theorie. Indien de onderzoeker de conclusie trekt dat de hypothese niet klopt, dan spreekt men van falsificatie en van een weerlegging (of een verzwakking) van de theorie.

Deze manier van werken heeft een statistische pendant: het toetstheorema van Fisher.

Aan deze hele procedure kleven talloze theoretische en methodologische problemen. De meeste onderzoekers weten dat ook wel en men kan de stelling innemen dat deze manier van werken in strikte zin niet meer wordt toegepast. De manier waarop men wel werkt lijkt meer op die zoals die in ‘de integrale visie’ is beschreven. Het voert te ver om dit hier te bespreken. Als u intersse heeft wordt u aangeraden het boek Kennisverwerving in de Empirische Wetenschappen te lezen.

© Foeke van der Zee / BMOOO - Woordenboek onderzoek, methodologie en statistiek

zie ook:
- toetstheorema van Fisher
- boek: Kennisverwerving in de Empirische Wetenschappen