Multilevel analyse

Multilevel analyse is het analyseren van gegevens die op meerdere niveaus zijn verzameld.

Terug naar woordenlijst

In een aantal gevallen heeft men te maken met een vraagstelling voor onderzoek waarbij gegevens op meerdere niveaus moeten worden verzameld. Zo zou men zich kunnen afvragen of bepaalde leerlingen het op bepaalde scholen beter doen dan op andere. Misschien speelt zelfs de docent een belangrijke rol. Men heeft nu te maken met schoolkenmerken, docent- of klaskenmerken en leerlingkenmerken. Dat zijn dus kenmerken op drie niveaus. Men kan nu de schoolkenmerken onderling vergelijken, de docent/klaskenmerken en de leerlingkenmerken. Maar is het ook mogelijk om de leerlingkenmerken op docentniveau mee te nemen in de analyse? Of schoolkenmerken op het niveau van de leerling?

Ja dat kan. Men kan voor de leerlingkenmerken per klas een gemiddelde berekenen. Vervolgens neemt men dit gemiddelde op als een kenmerk op docent/klas niveau. Als men te maken heeft met nominale variabelen op leerlingniveau (bijvoorbeeld jongen/meisje), zou men een percentage kunnen vaststellen en dit percentage op docentniveau opnemen als een variabele in de analyse.

Hetzelfde doet men voor gegevens van de individuele leerlingkenmerken en de docent/klaskenmerken als men die op schoolniveau wil analyseren. Van iedere subgroep berekent men een gemiddelde of een percentage en neemt dat in de datamatrix op een hoger niveau op als een variabele.

Het werkt ook andersom. Indien men gegevens op docentniveau mee wil nemen op leerlingniveau, neemt men bij iedere leerling het kenmerk van de docent op. Bijvoorbeeld: les gekregen van een man of vrouw. Op leerling niveau kan men nu nagaan of het wat uitmaakt of er door een docent of door een docente les wordt gegeven.

Er zijn nog veel meer voorbeelden te geven. Denk maar aan nationaal - provinciaal - regionaal, of organisatie - afdeling - medewerker. Al dat soort analyses waarbij gegevens van het ene niveau naar het andere niveau worden gebracht, noemt men multilevel analyse.

© Foeke van der Zee / BMOOO - Woordenboek onderzoek, methodologie en statistiek