Predictieve validiteit

Predictieve validiteit is de mate waarin een meetinstrument in staat is een gebeuren te voorspellen.

Terug naar woordenlijst

Bij predictieve validiteit luidt de centrale vraag of je door het verrichten van een meting met dit instrument een bepaald criterium weet te voorspellen. Je zou een behendigheidstest voor kinderen kunnen maken waarmee te voorspellen moet zijn of een kind op latere leeftijd een goed sporter zal zijn. De test moet wel redelijk goed zijn, want anders mis je misschien degenen die het wel goede sporters zouden kunnen worden en zou je veel aandacht gaan besteden aan kinderen die op latere leeftijd toch niet echt goede sporters blijken te zijn.
      Predictieve validiteit is alleen van belang bij meetinstrumenten die een voorspelling moeten doen. Dit zal niet voor ieder instrument gelden en dus hoeft ook niet ieder meetinstrument een hoge predictiviteit te bezitten.
      Volgens Drenth kan het criterium kan in de toekomst, in het heden of in het verleden liggen. Cronbach gebruikt de term ‘predictive validity’ als het te voorspellen criterium in de toekomst ligt, en voor de gelijktijdigheid hanteert hij de term ‘concurrent validity’. Voor voorspellingen naar het verleden heeft hij geen speciale term.

De werkwijze die gevolgd zou moeten worden om de predictieve validiteit vast te stellen, is de volgende. Ten eerste stelt men het meetinstrument zodanig op dat daarvan verwacht mag worden dat deze een grote variatie tussen de onderzoekseenheden teweegbrengt op relevant geachte kenmerken. Vervolgens stelt de onderzoeker het profiel op van de onderzochten op het moment t1. Na enige tijd, op t2, stelt de onderzoeker bij de onderzochten vast in welke mate zij op het criterium scoren. Tussen de score op het meetinstrument en de score op het criterium wordt de correlatiecoëfficiënt berekend. Een hoge correlatiecoëfficiënt staat voor een hoge predictieve validiteit. Pas wanneer dit aangetoond is, kan het meetinstrument ook als zodanig gebruikt worden.

Een meetinstrument waarvan verwacht moet worden dat zij een hoge predictieve validiteit heeft is de sollicitatietest. Er zijn echter maar weinig sollicitatietests op hun predictieve validiteit getest. Dit betekent niet dat de sollicitatietest geen predictieve waarde heeft noch dat de test niet zinvol zou zijn. Het betekent alleen dat de uitspraken die je wilt doen over het toekomstig functioneren op grond van de uitslag van de test, niet kunt onderbouwen met onderzoeksresultaten.
Een andere predictieve test is de Cito-basisschool toets. Hiervan is de predictieve waarde beter: de toets is redelijk goed in staat aan te geven of een leerling een vervolgschool op een bepaald niveau aan kan.

Het grootste probleem bij het vaststellen van de predictieve validiteit is het veelal ontbreken van een goed en meetbaar criterium. Meestal spelen veel meer factoren een rol dan alleen de score op het meetinstrument en de score op het criterium. Tevens is van belang op welke termijn de voorspelling uit moet komen. Hoe korter het criterium van het meetmoment verwijderd is des te beter is deze te voorspellen: de samenhang tussen de score op het meetinstrument en de score op het gestelde predictie-moment neemt af met het verstrijken van de tijd.

© Foeke van der Zee / BMOOO - Woordenboek onderzoek, methodologie en statistiek

Zie ook:
- meetinstrument
- validiteit (algemeen)
- predictieve validiteit
- betekenisvaliditeit
      - inhoudsvaliditeit
      - constructvaliditeit
- methodologische validiteit / interne validiteit
- externe validiteit
      - ecologische validiteit
- indruksvaliditeit