Steekproef


Als niet iedereen in de populatie aan het onderzoek deel kan nemen, dan selecteert men een afvaardiging. Die afvaardiging is de steekproef.

Terug naar woordenboek onderzoek methodologie en statistiekTerug naar woordenlijst

In onderzoek wordt meestal noodzakelijkerwijs gebruik gemaakt van een steekproef. Daar kunnen twee redenen aan ten grondslag liggen. De eerste is dat de populatie zo groot is dat het onmogelijk is om alle objecten te benaderen. De tweede reden is dat het onderzoek te duur wordt om alle objecten te bemeten. Door de inferentiële statistiek toe te passen is het ook niet noodzakelijk om een hele populatie te bemeten. Ook door slechts een deel van de populatie te bemeten, is de onderzoeker in staat om relevante uitspraken te doen over die populatie.

De eisen die aan de steekproef worden gesteld zijn van tweeërlei aard. Ten eerste moet de onderzoeker er voor zorgen dat door het trekken van een goede steekproef de respons (dat zijn de onderzoekseenheden die uiteindelijk de meetgegevens opleveren) representatief is voor de populatie waarover de onderzoeker een uitspraak wil doen. Dit impliceert dat voordat de onderzoeker ertoe over gaat een steekproef te trekken, hij duidelijk moet omschrijven wat zijn populatie is. Bij bijvoorbeeld een omschrijving van de populatie als 'alle inwoners van Amsterdam' kan men zich afvragen of hieronder ook de personen horen die weliswaar in Amsterdam wonen maar niet ingeschreven staan bij de burgerlijke stand. Anderen staan er wel ingeschreven maar wonen er niet. En behoren ook de zwervers die in Amsterdam verblijven ook tot de inwoners van de stad? Pas wanneer de onderzoeker de populatie duidelijk heeft omschreven, kan hij bepalen welke methode van steekproeftrekken het beste is. Aanvullend zal de onderzoeker moeten controleren of de respons representatief is.

De tweede eis die aan de steekproef gesteld wordt is dat ze voldoende groot moet zijn om statistisch relevante verbanden en verschillen te kunnen vinden maar ook niet te groot om onnodig geld te verspillen. Aan deze eis kan worden voldaan door vooraf de minimale steekproefgrootte te bepalen. Elders op de site van BMOOO staan een aantal modules om de minimale steekproefgrootte te berekenen. De volgende modules zijn beschikbaar:
- berekenen minimale steekproefgrootte voor proporties
- berekenen minimale steekproefgrootte voor een verschil tussen twee gemiddelden
- berekenen minimale steekproefgrootte voor frequentieverdelingen
- berekenen minimale steekproefgrootte voor kruistabellen
 
De theorie over het berekenen van de minimale steekproefgrootte wordt helder uitgelegd in de boeken over onderzoeksmethoden van Foeke van der Zee (zie boeken over onderzoeksmethoden).
 

© Foeke van der Zee / BMOOO - Woordenboek onderzoek, methodologie en statistiek

Zie ook:
- steekproef
     - steekproefgrootte
     - steekproefgrootte berekenen
     - steekproeftrekken
- representativiteit
- respons

- uitval
- wegen / weging