Student t-toets (gepaarde waarnemingen)

De student t-toets (t-test) voor gepaarde waarnemingen wordt gebruikt om twee kenmerken (op interval- / rationiveau) bij één onderzoekseenheid te vergelijken.

Terug naar woordenlijst

Voorbeelden van vraagstellingen voor een Student t-test voor paren
- Is er een verschil in behendigheid tussen de linker- en de rechterhand?
- Is de omzet bij een reeks bedrijven in januari groter dan in december?
- Hebben bomen een groter wortelstelsel dan een takkenstelsel?
- Verschilt het rapportcijfer voor wiskunde op het kerstport van het zomerrapport?

Voorwaarden voor de Student t-toets voor paren
Kenmerkend is dat er twee metingen op interval / rationiveau hebben plaatsgevonden bij één onderzoekseenheid. Het aantal onderzoekseenheden hoeft niet erg groot te zijn.

Rekenwijze van de Student t-toets voor paren
Bij deze analyse wordt de eerste waarneming als de standaard opgevat waartegen de tweede wordt afgezet. (Soms noemt men de eerste ook wel de beginmeting en de tweede de nameting of de effectmeting). Rekentechnisch wordt het verschil nu berekend door de tweede waarneming van de eerste af te trekken. Op deze wijze ontstaat de nieuwe variabele D (de D van Difference of in gewoon Nederlands: verschil). Deze verschil-variabele heeft een gemiddelde en een spreiding. Vervolgens kan men nagaan of het gemiddelde significant van 0 afwijkt met t-toets-pairs:

Ter illustratie een voorbeeld van de Student t-toets voor paren
Van 10 studenten vergelijkt men het rapportcijfer op het kerstrapport met het zomerrapport. De gegevens en de berekeningen staan vermeld in onderstaande tabel. De conclusie uit de daar gepresenteerde gegevens luidt dat er gemiddeld genomen geen verschil is tussen het kerstrapport en het zomerrapport.

  
© Foeke van der Zee / BMOOO - Woordenboek onderzoek, methodologie en statistiek

Zie ook:
- statistische methoden
- Student t-toets-groepen